Əsas məzmuna keçin

Audio Effektləri

Giriş​

Audio Effektləri - səsin xarakterini, məkanını və dinamikasını dəyişdirmək üçün istifadə olunan DSP (Digital Signal Processing) texnikalarıdır.

Time-Based Effektlər​

Time-based effektlər səsi gecikdirərək məkan və dərinlik yaradır.

1. Delay (Echo)​

Delay - səsi gecikdirərək təkrarlayır, əks-səda effekti yaradır.

Parametrlər:

  1. Delay Time: Gecikdirmə müddəti (ms)

    • Short delay: 1-50ms (slapback)
    • Medium delay: 50-500ms (echo)
    • Long delay: 500ms+ (rhythmic)

  2. Feedback: Təkrarlanma sayı (0-100%)

    • Aşağı: 1-2 təkrar
    • Orta: Bir neçə təkrar
    • Yüksək: Sonsuz təkrar (oscillation)

  3. Mix (Wet/Dry): Original və effektli səsin nisbəti

    • 0%: Yalnız original
    • 50%: Bərabər
    • 100%: Yalnız effekt

İstifadə sahələri:

  • Vokal üçün dərinlik
  • Gitara üçün ambient
  • Ritmik effektlər
  • Space və atmosphere

2. Reverb (Reverberation)​

Reverb - otaq və ya məkan akustikasını simulyasiya edir, səsə təbii əks-səda əlavə edir.

Reverb Komponentləri:

  1. Direct Sound: Birbaşa səs
  2. Early Reflections: İlk əks-sədalar (otaq ölçüsü)
  3. Reverb Tail: Gec əks-sədalar (diffusion)

Parametrlər:

Reverb Növləri:

Alqoritmik Reverb:

def simple_reverb(input, size=1000, feedback=0.5, mix=0.3):
    buffer = [0] * size
    output = []
    
    for sample in input:
        # Comb filter
        delayed = buffer[0]
        buffer.pop(0)
        buffer.append(sample + delayed * feedback)
        
        # Mix
        result = sample * (1 - mix) + delayed * mix
        output.append(result)
    
    return output

Convolution Reverb:

  • Real məkanın Impulse Response (IR) istifadə edir
  • Daha real və natural səs
  • CPU-intensive

3. Echo​

Echo - aydın və fərqlənən təkrarlardır, delay-ə oxşar lakin daha uzun interval.

Delay vs Echo:

  • Delay: Qısa (< 500ms), blend olur
  • Echo: Uzun (> 500ms), aydın təkrarlar

Modulation Effektləri​

Modulation effektləri səsin pitch, phase və ya amplitudasını dəyişdirərək hərəkət və dərinlik yaradır.

1. Chorus​

Chorus - işarəni kopyalayıb az gecikdirir və pitch-i modulyasiya edir, bir neçə instrument kimi səslənir.

Parametrlər:

  • Rate: LFO tezliyi (0.1-5 Hz)
  • Depth: Modulyasiya dərinliyi
  • Delay: Əsas gecikdirmə (20-30ms)
  • Mix: Wet/Dry

Effekt:

  • Səsi "qalın" (thick) edir
  • Bir gitara iki kimi səslənir
  • Vokal və synth-də populyar

2. Flanger​

Flanger - chorus-a oxşardır, lakin daha qısa delay (1-10ms) və feedback istifadə edir.

Xüsusiyyətləri:

  • "Jet plane" və ya "swoosh" səsi
  • Comb filtering effekti
  • Feedback yüksək ola bilər

Chorus vs Flanger:

  • Chorus: 20-30ms delay, feedback yoxdur
  • Flanger: 1-10ms delay, feedback var

3. Phaser​

Phaser - all-pass filter-lər istifadə edərək phase-i modulyasiya edir.

Xüsusiyyətləri:

  • "Sweeping" effekt
  • Flanger-dən daha smooth
  • Notch-lar yaradır

Müqayisə:

4. Tremolo və Vibrato​

Tremolo - amplitudanı modulyasiya edir. Vibrato - pitch-i modulyasiya edir.

Dynamics Prosessinq​

Dynamics effektləri audio-nun dinamik diapazonunu idarə edir.

1. Compressor​

Compressor - yüksək səsləri azaldır, dinamik diapazonu daraldır.

Parametrlər:

Ratio:

  • 1:1: Kompressiya yoxdur
  • 2:1: Yumşaq kompressiya
  • 4:1: Orta kompressiya
  • 8:1: Güclü kompressiya
  • ∞:1: Limiting (bax aşağı)

Attack və Release:

  • Fast Attack: Transient-ləri daraldır
  • Slow Attack: Transient-ləri buraxır (punch)
  • Fast Release: Pumping effekti
  • Slow Release: Smooth, natural

İstifadə sahələri:

  • Vokal-ı bərabərləşdirmək
  • Drum-ları punch-lamaq
  • Mix-də elementləri kontrol etmək
  • Mastering-də ümumi dinamika

2. Limiter​

Limiter - çox yüksək ratio (∞:1) ilə compressor, pik-ləri sərt şəkildə kəsir.

Kompressor vs Limiter:

  • Compressor: Yumşaq (2:1-8:1), musical
  • Limiter: Sərt (∞:1), protection

İstifadə:

  • Mastering (loudness)
  • Clipping-in qarşısını almaq
  • Maksimum səviyyəni təyin etmək

3. Gate (Noise Gate)​

Gate - threshold-dan aşağı səsləri kəsir (susturur).

Parametrlər:

  • Threshold: Açılma səviyyəsi
  • Attack: Açılma sürəti
  • Release: Bağlanma sürəti
  • Hold: Açıq qalma vaxtı

İstifadə:

  • Drum-larda bleed-i aradan qaldırmaq
  • Background noise-u silmək
  • Vokal breath-ləri azaltmaq

4. Expander​

Expander - gate-ə oxşar, lakin sərt kəsmək əvəzinə yumşaq şəkildə azaldır.

Distortion və Saturation​

Distortion səsi təhrif edərək harmoniklər əlavə edir, agresiv və ya warm səs yaradır.

1. Overdrive​

Overdrive - yumşaq clipping, warm harmoniklər.

Xüsusiyyətləri:

  • Tube amp simulyasiyası
  • Yumşaq harmonic distortion
  • Natural səs
  • Blues, rock

2. Distortion​

Distortion - overdrive-dan daha hard clipping, daha çox harmoniklər.

Xüsusiyyətləri:

  • Daha agresiv
  • Metal, hard rock
  • Çox harmoniklər

3. Fuzz​

Fuzz - maksimum distortion, squared waveform.

Xüsusiyyətləri:

  • Ən ekstrem distortion
  • Vintage sound
  • Thick, buzzy

4. Saturation​

Saturation - incə harmonic distortion, analog warmth.

Waveshaping:

def soft_clip(x, threshold=0.7):
    if abs(x) < threshold:
        return x
    else:
        return threshold * sign(x) * (1 - exp(-(abs(x)-threshold)))

def hard_clip(x, threshold=0.9):
    return max(-threshold, min(threshold, x))

Frequency-Based Effektlər​

1. Wah-Wah​

Wah - band-pass filter-in center tezliyini modulyasiya edir.

2. Auto-Wah (Envelope Filter)​

Input amplitudasına görə filter tezliyini dəyişir.

Multi-Effects və Chain​

Effekt ardıcıllığı:

  1. Dynamics (Compressor, Gate) - Əvvəlcə
  2. EQ - Tonal shaping
  3. Distortion - Tone generation
  4. Modulation (Chorus, Flanger) - Texture
  5. Time (Delay, Reverb) - Space
  6. Limiter - Son mərhələ

Praktik İstifadə​

Vokal Processing Chain​

Guitar Processing​

Drum Processing​

Xülasə​

Time-based:

  • Delay: Echo və space yaradır
  • Reverb: Akustik məkan simulyasiyası
  • Dərinlik və atmosphere əlavə edir

Modulation:

  • Chorus: Thick, double sound
  • Flanger: Jet, swoosh effekti
  • Phaser: Sweeping, notches
  • Hərəkət və texture yaradır

Dynamics:

  • Compressor: Dinamikanı daraldır
  • Limiter: Peak-ləri məhdudlaşdırır
  • Gate: Noise-u kəsir
  • Səviyyə və kontrol təmin edir

Distortion:

  • Overdrive: Yumşaq, warm
  • Distortion: Hard, aggressive
  • Fuzz: Extreme, vintage
  • Saturation: Subtle, analog
  • Harmoniklər və karakter əlavə edir

Praktik:

  • Effekt sırası vacibdir
  • Az çox deməkdir (subtle > obvious)
  • Context-ə görə istifadə et
  • CPU və latency nəzərə al